www.
johanblaauw.nl

 
Artikelen
|
Recensies
|
Overwegingen
|
Columns
|
Gedichten
|
Varia
|
Sitemap
 

 

Is zien genoeg?

Zien is genoeg is de titel van een boek van Henk van Os, voormalig directeur van het Rijksmuseum.

Na zijn vertrek uit het Rijksmuseum werd Van Os gevraagd zijn memoires te schrijven. "Dat lukte niet erg omdat ik liever over kunst schrijf", vertelt Henk van Os in de inleiding van Zien is genoeg. "Wel werd ik bij verschillende gelegenheden uitgenodigd om iets te vertellen over bepaalde episodes uit mijn leven die ook voor anderen van enige betekenis waren. Die voordrachten en artikelen zijn nu bewerkt en gebundeld en dat moet het dan maar zijn."

In diezelfde inleiding krijgt ook de titel van het boek een nadere verklaring wanneer Van Os stelt elke keer weer verbijsterd te zijn "dat wat wezenlijk is, ook zichtbaar gemaakt kan worden. Sterker nog dat je door beelden kan ontdekken waar het echt om gaat". Vervolgens zet Van Os uiteen dat dit uitgangspunt voor de woorden die je vervolgens gebruikt beperkingen inhoudt: " ze kunnen en mogen niet anders dan ondergeschikt zijn aan wat je hebt gezien". Van Os onderscheidt mensen die leven bij het woord en mensen die, zoals hij, uitgaan van beelden. "Gelovigen van het woord kunnen vaak niet anders dan beelden degraderen tot plaatjes bij hun praatjes, tot illustraties bij teksten. Met woorden kan je de mogelijkheid dat beelden openbaren teniet doen."

Soms is zien niet genoeg
Als protestant en 'gelovige van het woord' zie ik niet in waarom beelden een betoog niet zouden mogen verhelderen of als toelichting zouden kunnen dienen bij iets dat je met woorden probeert duidelijk te maken. Het aardige van het boek van Van Os vind ik nu juist dat dankzij de woorden die hij bij bepaalde schilderijen en andere kunstuitingen kiest deze beelden voor mij pas een openbarend karakter krijgen. Door zijn woorden leert hij mij iets zien wat ik zonder zijn toelichtende woorden niet gezien zou hebben. Soms is zien juist niet genoeg.

Leesboek
De bundel bevat voordrachten en artikelen over Groningen, waar Van Os opgroeide en studeerde en over zijn periode bij het Rijksmuseum. In dit hoofdstuk ook het verhaal over de aankoop van Rembrandts portret van Uytenbogaert en hoe de koop tenslotte werd mogelijk gemaakt, niet door de rijken aan wier villa's Van Os maandenlang vergeefs aanklopte, maar door een remonstrantse 'mevrouw uit een rijtjeshuis' die één miljoen gulden schonk.
Verder hoofdstukken over tentoonstellingen die Van Os samenstelde, over zijn 'vrienden in de kunst' en allerlei andere, onderhoudende bijdragen over kunst, kunstgeschiedenis, de 'tijdgeest' en nog veel meer. Een kijkboek door de mooie illustraties, maar vooral een leesboek!

© JOHAN BLAAUW

Henk van Os, Zien is genoeg, Balans Amsterdam 2003, EUR 19,50

naar begin